خاصه چشم دل که آن هفتاد توست

دو چشمی که همهٔ ما برای دیدن استفاده می‌کنیم برای حداقلِ دیدن کفایت می‌کند. در حقیقت چشم‌ها همچون دیگر اعضای بدن تنها می‌توانند کاری محدود انجام دهند.
مولانا بر چشم دیگری که بسیار مهم‌تر و بیناتر از چشم فیزیکی ماست تأکید دارد. آن چشم که وسعت دید نامحدود دارد چشم دل است که می‌تواند اموری را ببیند که چشم فیزیکی ما هرگز قادر به دیدن آن نیستند؛ چشمی که بدون دخالت بدن به روح و روان ما مربوط است.
هرچه روح و روان آدمی پاک‌تر و صیقلی‌تر باشد بینایی چشم دل قوی‌تر و گستردگی دید آن بیشتر است. اموری هستند که تنها با چشم دل قابل دیدن هستند. به تعبیر رابرت فرانک فیلسوف انگلیسی: تنها با قلب است که می‌توان درست دید. چشم چیزهای مهم را نمی‌تواند ببیند.

علی منهاج