چیست اندر خُم که اندر نهر نیست

چیست اندر خُم که اندر نهر نیست
چیست اندر خانه کاندر شهر نیست
این جهان خُمّست و دل چون جوی آب
این جهان حُجره ست و دل شهر عُجاب
(مثنوی/دفتر چهارم)

همه عالم در دل جمع است. دل منبع بیکرانی است که همه شگفتی های عالم را در آن می توان یافت. ما آدمیان به اشتباه و نابخردانه تصور می کنیم که پاسخ همه خواست های خود را باید در بیرون وجود خود بجوییم. گاه سال ها در جستجوی مفاهیمی همچون حقیقت، سعادت و موفقیت در بیرون وجود خود هستیم و به این ترتیب عمر گرانمایه را هدر می دهیم. دنیا در مقابل شهر عظیم و پهناور دل، حجره ای بیش نیست. دل را می توان شهر عجایب و اضداد نامید. هر چه در طلب آنیم حتی آنچه در دنیا نمی توان یافت در شهر دل قابل دستیابی است. پس قبل از رجوع به بیرون باید سفری به درون کرد. درونی که بیکران است و جایگاه کل هستی به شمار می رود.

علی منهاج