چونکه ظاهرها گرفتند احمقان

چونکه ظاهرها گرفتند احمقان
وآن دقایق شد از ایشان بس نهان
(مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۱۳۳۱)

مولانا آدم‌هایی را که تنها به ظاهرِ هر امر توجه می‌کنند و از باطن غفلت می‌ورزند احمق می‌نامد. این افراد کسانی هستند که تنها ظاهرِ یک کلام را درمی‌یابند یا به ظاهرِ انسانی دیگر توجه می‌کنند و اساساً عالَم و هر چه اطرافِ آنهاست تنها با حواسِ پنجگانهٔ ظاهری جستجو می‌کنند؛ آنان این طریق را برای شناخت کافی می‌پندارند و نگرشی جز آن را نه توجه می‌کنند و نه درمی‌یابند. چنین کسانی به تعبیرِ مولانا البته که از دقایقِ امور غافل می‌مانند و نهانی‌ها از ایشان همچنان پنهان می‌ماند. از نگاهِ مولانا قضاوتِ این افراد نیز بی‌اعتبار و تهی از حقیقت است.

علی منهاج