چون که آن گم شد، شد این اندر مزید
(مثنوی، دفتر اول)
برای دست یافتن به مطلوبی باید مطلوب دیگری را از دست داد. هرگز نمیتوان بدون از دست دادن، به دست آورد. این یکی از مهمترین قوانین حاکم در این دنیاست. از بزرگترین به دست آوردنها تا کوچکترین آنها مشمول این قانون است.
انسان باید ببیند چه چیزی را میخواهد به دست بیاورد و چه چیزی را باید برای آن به دست آوردن از دست بدهد. اینکه چقدر این دو با هم تناسب دارند مهم است. گاه انسان به خطا به دنبال خواسته بیارزشی میرود و در این راه نعمت باارزشی را از دست میدهد. این غفلتی بزرگ است که بهایی سنگین دارد.
تامل در اینکه به واقع چه مطلوبی ارزش به دست آوردن دارد اولین مرحله است. در مرحله دوم تامل در از دست دادن آن داشتهای است که برای به دست آوردن آن مطلوب اول، لازم است.
این فرآیند همواره و در هر لحظه در زندگی انسان برقرار است. باید هشیار بود و نهایت دقت را در انتخابها داشت؛ مبادا انسان نعمتی پربها را با کالایی بیبها معامله کند.
علی منهاج
