من شوم شیرین تر از خرما بلی
(دیوان شمس)
شرق شناس و مولوی پژوه نامدار آلمانی، آن ماری شیمل، در گفتگویی با کیهان فرهنگی ، راز رهایی از گم گشتگی های روحیِ انسان را ـ که نشأت گرفته از گرفتاری های آزاردهنده ی زندگی شلوغ و پر دردسر دنیای مادی امروز است ـ در گوش جان سپردن به توصیه های عرفانی مولانا و پندهای معنوی او می داند و می گوید:
…همواره نیروی قدرتمندی وجود دارد که بر زور، ظلم، فساد و جنگ و ویرانی چیره می شود. این نیرو همان نیروی معنویّت است؛ نیرویی که از ژرفای وجود انسان سرچشمه می گیرد و او را برای حفظ زندگی و مقاومت در برابر سختی ها، توانمند می سازد. ما در روزگار آشفته و متلاطمی زندگی می کنیم؛ روزگاری که کینه و ظلم فزونی گرفته، حیات بشر با تهدیدی جدّی رو به روست. از این رو باید در مورد عوامل رهایی از این وضع، به بررسی و تحقیق بپردازیم. من معتقدم که آثار مولانا جلال الدین رومی می تواند ما را به راه رهایی رهنمون شده، به سر چشمه های حقیقت هدایت کند. تاریخ حقیقت ساده ای را به ما می آموزد و آن این است که اگر به اصول معنوی و انسانی تکّیه داشته باشیم، می توانیم از دشواری ها و مضایق آن بگذریم…وقتی در دانشگاه بودم…جنگ آغاز شده بود (جنگ جهانی دوم) و در آن شرایط سخت، آثار مولوی به من قدرت داد تا بر یأسی که روح مرا آشفته کرده بود چیره شوم…مولانا جلال الدین رومی مردی است که حتی در شرایط بسیار سخت و تیره، هرگز ناامید نمی شود و از درون مصیبت ها و فجایع، عناصر امید و خوش بینی را بیرون می کشد…دنیا را نکوهش می کند ولی از این مرز فراتر می رود و به راه رهایی اشاره می کند.
(غرب، مولانا و اقبال، گفتگو با خانم آن ماری شیمل، کیهان فرهنگی، سال هشتم، شمارهٔ ۶، ص ۵۸ـ۵۹، آذر ماه ۱۳۷۰)
علی منهاج
