چو در یک دل بُوَد صد گونه کارت

میانِ دلدادگی‌های مختلفِ ما در این دنیا و دلدادگی در عشق تفاوتِ فراوانی وجود دارد؛ سخن در این بیت بر سرِ این تفاوت است. ما به بسیاری امور در زندگی دل می‌بندیم، در عشق نیز دل به معشوق می‌بندیم؛ اما به توصیهٔ عطار اگر به امورِ دیگر یک دل می‌دهیم به معشوق باید صد دل دهیم. ارزشی که عشق نسبت به امورِ دیگر دارد و جنسِ دلبستگی و پیوندی که در آن ایجاد می‌شود قابلِ قیاس با هیچ امرِ دیگری نیست. عاشقِ حقیقی همهٔ وجودِ خود را دلبستهٔ معشوق می‌بیند و نه تنها بخشی از وجود را که به عشق آمیخته است. در امورِ دیگر البته حق این است که تنها بخشی از وجودِ آدمی معطوف، متوجه و به اصطلاح دلدادهٔ آن شود. از نشانه‌های عاشقِ حقیقی همین است که آیا تمام و کمال دلدادهٔ معشوق و عشقِ او شده یا تنها جزئی از وجودِ خود را به عشق سپرده است.

علی منهاج