پیش استادی که او نحوی بود

پیش استادی که او نحوی بود
جان شاگردش ازو نحوی شود
باز استادی که او مَحوِ رَهست
جانِ شاگردش ازو محو شهست
(مثنوی/دفتر اول)

مولانا در این تمثیل، دو نوع استاد را معرفی و مقایسه می کند: استاد نحو و استاد محو. هر دو استاد بر شاگرد خود اثر می گذارند؛ اما آنکه نحو می آموزد تنها علم را به شاگرد منتقل می کند و آنکه محو می آموزد علم علم را به او می بخشد. ا ولی باری را بر دوش شاگرد می گذارد و استاد دوم باری را بر می دارد. ا ستاد نحو عقل شاگرد را تیز می کند و او را متکبّر می کند در حالی که استاد محو، دل شاگرد را روشن و فراخ می سازد و به او درس تواضع می دهد. ا ستاد نحو برای برقرار کردن ارتباط اولیه با عالم لازم است اما کافی نیست؛ پس از آن باید محو آموخت تا به هماهنگی با عالم دست یافت.

علی منهاج