ورنه کِی وسواس را بسته است کس
(مثنوی، دفتر پنجم)
تنها راهِ مهار و در کنترل گرفتنِ وسوسه ها، به طور کلّی عشق است. عشقِ زمینی وسوسههای زمینی، مادّی و انسانی را مهار میکند و همه ی آنها را متوجّهٔ معشوق میگرداند. عشقِ الهی نیز وسوسه های نفسانی و ضدِّ معنوی را از آدمی دور میکند. عشق چه زمینی باشد و چه الهی، به عنوانِ ابزاری نیک، مطمئن، تمرکزدهنده و تعالیبخشِ جسم و روح به عنوان بهترین طریق از نظر مولانا توصیه میشود. انکار و یا سرکوبِ وسوسه ها، نه در علمِ روانشناسی توصیه شده و نه در عرفان آن را درست میدانند، بلکه شیوهٔ مهار و کنترلِ آن عنوان شده است زیرا وسوسه ها در ذاتِ آدمی نهادینهاند و نمیتوان آنها را زدود و یا سرکوب کرد.
علی منهاج





