یک قطره در محیط تهی از محیط نیست
ما را ز بخششی که تو داری چه کم رسد
شرح:
این می تواند دو معنا داشته باشد.
* یک قطره ای که در بحری افتیده است خالی از بحر نیست. این بدین معناست که جزء کل را با خود دارد. اگر ذات کل را با خود ندارد، صفات کل را با خود دارد. همان صفات و خصوصیت های کیمیاوی آب در بحر هم هست و همه اش در یک قطره هم است.
انسان میتواند یک قطره ای از بحر کائنات خداوندی باشد و همهء صفات و خصوصیات کائنات در این موجود همچون قطره گرد آمده باشد. همان عناصر چهارگانه که در قدیم از آن یاد میکردند. امروزه اکثر عنصر های کشف شده در زندگی انسان نقش اساسی دارند و انسان به هر کدام آنها به قدر لازم آن ضرورت دارد. کلسیوم، آهن، پروتین، کلسترول، سودیوم، آکسیجن، هایدروجن و…
خداوند جل شأنه هم از صفات خود در انسان چیزی به ودیعت گذاشته است. عالم، قادر، قوی، بصیر، شکور، رحیم، صبور و… اینها صفات های مطلق خداوند است و بطور نسبی به انسان هم داده شده اند. پس به این تعبیر انسان میتواند خلاصه و لب و لباب هستی باشد.
در جا های زیادی از قرآن کریم خداوند تبارک تصریح کرده است که ما همهء موجودات را برای خدمت به انسان آفریده ایم. یعنی انسان هدف اساسی مخلوقات است، این مخدوم و دیگران در خدمت اند.
مصرع دوم این تعبیر را تقویت می بخشد. از بخشش های که او تعالی دارد به هر انسان به قدر کافی میرسد ولی این انسان است که خود از آنها درست استفاده کند. همان صفات، همان ویژگی ها را در هر انسان بقدر ضرورت به ودیعت گذاشته است. «ما تری فی خلق الرحمن من تفاوت…الآیة» ـ در مخلوقات خداوند تفاوتی را نمی بینی ـ. این عدم تفاوت مراد از همین ویژگی هاست، نه تفاوت های مادی، ظاهری و ذاتی. چون آن تفاوت ها حتمی است.
** تعبیر دوم اینکه: اگر ما اینگونه بخوانیم «یک قطره در محیط تهی، از محیط نیست» تهی را صفت محیط بسازیم. بدین معنا که محیط وقتی خشک شد و یک قطره از آن باقی ماند، دیگر آن قطره از محیط نیست، چون از محیط جدا مانده است. اگر انسانی از محیط خود دور ماند و در جای غریبی افتاد دیگر از آن دیار حساب نمی یابد. این تعبیر در اصل و مفهوم خود درست است، ولی اینکه مراد این شعر همین است؟ ضعیف می نماید. چون مثال و یا دلیلی بر آن ارائه نکرده است. برعکس تعبیر اول که در مصرع دوم دلیل آنرا ارائه نموده است.
ما را ز بخششی که تو داری چه کم رسد
شرح:
این می تواند دو معنا داشته باشد.
* یک قطره ای که در بحری افتیده است خالی از بحر نیست. این بدین معناست که جزء کل را با خود دارد. اگر ذات کل را با خود ندارد، صفات کل را با خود دارد. همان صفات و خصوصیت های کیمیاوی آب در بحر هم هست و همه اش در یک قطره هم است.
انسان میتواند یک قطره ای از بحر کائنات خداوندی باشد و همهء صفات و خصوصیات کائنات در این موجود همچون قطره گرد آمده باشد. همان عناصر چهارگانه که در قدیم از آن یاد میکردند. امروزه اکثر عنصر های کشف شده در زندگی انسان نقش اساسی دارند و انسان به هر کدام آنها به قدر لازم آن ضرورت دارد. کلسیوم، آهن، پروتین، کلسترول، سودیوم، آکسیجن، هایدروجن و…
خداوند جل شأنه هم از صفات خود در انسان چیزی به ودیعت گذاشته است. عالم، قادر، قوی، بصیر، شکور، رحیم، صبور و… اینها صفات های مطلق خداوند است و بطور نسبی به انسان هم داده شده اند. پس به این تعبیر انسان میتواند خلاصه و لب و لباب هستی باشد.
در جا های زیادی از قرآن کریم خداوند تبارک تصریح کرده است که ما همهء موجودات را برای خدمت به انسان آفریده ایم. یعنی انسان هدف اساسی مخلوقات است، این مخدوم و دیگران در خدمت اند.
مصرع دوم این تعبیر را تقویت می بخشد. از بخشش های که او تعالی دارد به هر انسان به قدر کافی میرسد ولی این انسان است که خود از آنها درست استفاده کند. همان صفات، همان ویژگی ها را در هر انسان بقدر ضرورت به ودیعت گذاشته است. «ما تری فی خلق الرحمن من تفاوت…الآیة» ـ در مخلوقات خداوند تفاوتی را نمی بینی ـ. این عدم تفاوت مراد از همین ویژگی هاست، نه تفاوت های مادی، ظاهری و ذاتی. چون آن تفاوت ها حتمی است.
** تعبیر دوم اینکه: اگر ما اینگونه بخوانیم «یک قطره در محیط تهی، از محیط نیست» تهی را صفت محیط بسازیم. بدین معنا که محیط وقتی خشک شد و یک قطره از آن باقی ماند، دیگر آن قطره از محیط نیست، چون از محیط جدا مانده است. اگر انسانی از محیط خود دور ماند و در جای غریبی افتاد دیگر از آن دیار حساب نمی یابد. این تعبیر در اصل و مفهوم خود درست است، ولی اینکه مراد این شعر همین است؟ ضعیف می نماید. چون مثال و یا دلیلی بر آن ارائه نکرده است. برعکس تعبیر اول که در مصرع دوم دلیل آنرا ارائه نموده است.
