رباعیات صفی علیشاه

یکرنگ بخم کن فکان زد صباغ بر پرده خلق را بخود داد سراغ بیرنگی خویش یعنی از این همه رنگ بنمود چو آب از رخ…

نیکی کنی ار بخلق منت مگذار بیننی اگر از کسی بدی سهل شمار آور بنظر که چشم نیکی ز خدای می‌داری و هم بذی و…

گر سردی و نیست پای اکرامت لنگ بر جام کسی مزن بنا کامی سنگ مردی کرم است و مردمی ستاری در مردی و مردمی مکن…

ساقی قدحی که او بود صیقلی روح دارد اثر نجات از کشتی نوح در ده که رهاندم ز طوفان هموم چونانکه گشایدم بدل باب فتوح

حاجت بخدا اگر بری خوانده شوی ور بر در خلق رو کنی رانده شوی درکار خود از تو خلق درمانده‌ترند درمانده شوی اگر بدر مانده…

ای لطف تو ار حوادث دهر ملاذ باب کرمت رفته خلق معاذ از حکم تو هست کار عالم بنظام وز امر تو هست امر وحدت…

ای آنکه عیان کننده روز و شبی غرق است بنعمت تو هر حلق و لبی نیکو کنی ار معاش من بی سببی نبود ز توانائی…

ای آنکه بجز تو یار و همراز نبود روزی که مرا معین و دمساز نبود وقتی نه چنین بود که بر من هرگز جز باب…

یک نکته بگویمت به تحقیق بسنج گر عاقل و کاملی مرنجان و مرنج رنجاندن خلق و رنجشت از طمع است بگذر ز طمع که این…

میخانه ما گشاده با بی دارد دلها همه را زنده بآبی دارد نقصی نبود دلیل آبادی اوست مانند صفی اگر خرابی دارد

گر سالک عارفی و بی‌عیب و عبوس بدخواه مباش بر مسلمان و مجوس بر خلق نباشد ار ترا طبع کریم آزرده مباد کز تو گردند…

زین منزل جسم عاقبت نقل بود وین دیده شود نه قصه و نقل بود جائیکه بزور نی بدلخواه برند بی‌ترس کسی رود که بی‌عقل بود

چون شاهد ما بخود نمائی برخاست اشیاء همه را بیک تجلی ‌آراست سری است در این نکته که عارف گوید در هر شیئی تمام اشیاء…

ای کون و مکان ز خوان جودت محفوظ در ظل عنایت تو اشیاء محفوظ با عین تو کی بود عیانی معلوم با بود تو کی…

ای آنکه رود بقالب از امر تو روح از نور صدر اهل معنی مشروح بر قلب صفی ز فتح بابت چه عجب کابواب معارف تو…

ای آنکه بجز تو هرگزم یار نبود در شدت و محنتم نگهدار نبود در مهلکه‌ها که بسته بد راه نجات افتادم و جز توأم مدد…

یا‌رب من اگرچه رفت عمرم به غلط پاداش غلط هم از چه قهر است و سخط دانی تو و لیک هم گمانم به تو چیست…

می را بیقین بدست انجام مخور ور زانکه خوری بجهد و ابرام مخور با مردم رذل و بله و بد نام مخور پیوسته مخور عیان…

گر راه روی تجاوز از خط صراط حاشا که بتفریط کنی یا افراط توحید ره است و شرک اضافات طریق ره صاف شد ار اضافه‌ات…

زنها صفی هزار زنهار صفی هرگز دل هیچکس میازار صفی تا بتوانی دلی به دست آر صفی سررشته همین است نگه دار صفی

چون بود ظهور لازم ذات وجود ظاهر شدنش هم از ره رحمت بود امروز که شد بوصف رحمت ظاهر نامی ز گنه نماند وین شد…

ای شیر خدا ولی حق مالک دین ای لنگر آسمان و مسمار زمین دست من مبتلای درمانده بگیر حال من بینوای بیچاره ببین

ای آنکه ز حقی به رسالت مبعوث شد ذات قدیم از تو پیدا به حدوث تو شافع جرم بوالبشر باش که هست بر ما ز…

آنانکه براه عقل و برهان رفتند و آنان که برسم علم و ایمان رفتند آگاه نگشتند ز اسرار وجود حیران بجهان شدند و حیران رفتند

یا‌رب همه عالم به پناهی نازند بر مال و زر و مکنت و جاهی نازند رندان گدای تو ننازند بهیچ نازند اگر بچون تو شاهی…

معشوق چنانکه جاذب عشاق است غفران خدا بجرم ما مشتاق است در روز حساب هر کرا نیست گناه شرمنده به پیش رحمت خلاق است

گر حق طلبی بحق خود شو قانع حق همه کس ز حق رسد بی‌مانع از حق خود ار زیاد خواهی ندهند پیمانه بود دست و…

زاهد که مواعظش بجز نیش نبود صوفی که دمی بحالت خویش نبود افسوس که مردان قلندر رفتند گشتیم بسی اثر ز درویش نبود

تا دل نشود بریده از دلخواهت نبود بحریم لی مع‌الله راهت از خلق ببند دیده تا باز شود بر دل در لا اله الا اللهت

ای شیر خدا که سر ایجاد توئی در کارگه وجود استاد توئی افتاده‌تر از فتادگان جمله منم گیرنده دست هر که افتاده توئی

ای آنکه دو عالم است احیا ز دمت اشیاء همه ریزه‌خوار خوان نعمت با آنکه نرفت جز برحمت قلمت عصیان مرا چه قدر پیش کرمت

آنانکه بمعرفت مسلم بودند در علم و فطن وحید عالم بودند سر رشته به دست هیچکس نامد و خود در کار جهان چو رشته در…

یارب نشود بلاکشی محرم هجر عشق ار چه کشد و لیک داد از غم هجر پروانه به شعله داد تن را به فراق او را…

مائیم قلندران وارسته ز خویش بیگانه ز خلق و بی‌نیاز از کم و بیش جوئی چو نشان ما بملک و ملکوت گردید نشان به بی‌نشان…

عمرت رود ارتمام برجرم و هوس به زانکه رسد دمی جفای تو بکس این خلق همه گیاه بستان حقند گر سرو صنوبرند ور سنبل و…

زان پیش که منهدم شود کاخ مزاج کن نفس خود از سرای ترکیب اخراج تا نگذری از کمان افلاک چو تیر بر تیر بلای دهر…

جز پوست خود صفی به تن خرقه مپوش وندر طلب روزی مقسوم مکوش جز بر سر سفره توکل منشین می جز ز کدوی حسبی الله…

ای ذات تو بر جمیع ذرات فیض ظل کرمت کشیده بر اوج و حضیض دانست کسی که کارساز همه کیست یکجا بتو کرد کار خود…

ای آنکه دل شکسته جای تو بود عالم همه پرتو لقای تو بود گویند که نفی غیر اثبات حق است نفی که کنم که او…

امید مراست ز آفرینده خود کو عفو کند جرائم بنده خود زیننده او عطاست و ز بنده خطا هر کس کند آنچه هست زیبنده خود

یارب ز گناه خویش شرمنده منم بر هر چه عقوبت است زیبنده منم غفار توئی غنی توئی شاه توئی بدکار منم گدا منم بنده منم

ما را سر ملک و فکر شاهی نبود با خصم بنای داد خواهی نبود شد جامه ما بخم‌الفقر سواد رنگی به جهان پس از سیاهی…

گر بگذری ای صفی ز هر دلخواهی بر دوست رسی روی تو از هر راهی مقصود تو جز نیست چون رفت توئی خود معنی لا…

روزی که نبود ساغر و صهبائی تا کی عنبی خمی مئی مینائی می‌بود صفی فتاده سرمست و خراب در کنج خرابات باستغنائی

تا بر نکنی با صطفای دل و دلق قلاب علاقه و امید از خود و خلق در حلقه ما مکش بخامی گردن کز فقر خوریم…

ای خسرو مُلک و دین شهنشاه نجف ای رشته آفرینشت جمله به کف جز مهر تو در جهان بسی گشت و نیافت چیزی که صفی…

ای آنکه خدای خویش دانیم ترا طاعت بسزا کجا توانیم ترا گویند خدای را بحاجات بخوان حاضرتر از آنی بخوانیم ترا

الله که هر شکسته را دل سوی اوست الله که آب رحمتش در همه جوست دشمن برضای او شود دوست که هست در دست تصرفش…

یا‌رب غلطم فزون ز مقدار بود روزم سیه از خطای بسیار بود با اینمهه نیست افتخارم بکسی فخرم همه بر خدای غفار بود

لفظی که نباشد آگه از وی لافظ بود آنکه به قصه بافت بر هم واعظ می‌داشت به معنی ار حدیثی محفوظ به زانکه بود بر…

گر جز بخدای حاجت خویش بری میدار یقین که پرده خویش دری داری چه طمع ز طمع زنبور کز او یک نوش طلب نکرده صد…

رفتن بخرابات حسابی دارد رو همره آنکه فتح بابی دارد این درس بمستی و خرابی خوانند نه مدرسه‌ای و نه کتابی دارد

بی‌مهر علی که هست میزان فلاح سودی ندهد به هیچکس علم و صلاح تا باب نجات بر تو گردد مفتوح از نام علی بدست آور…

ای جود تو بر وجود اشیاء باعث ملک و ملک از لطف قدیمت حادث حادث نبود ز خویش دارای وجود می‌رد همه زنده و حقش…

ای آنکه توئی بهستی خود واجب بر جمله ماسوا بهستی خود واهب علم تو بغیر هستیت نیست که نیست از محضر هستی تو چیزی غائب

الله که کافی المهمات توئی الله که سامع المناجات توئی حاجات مرا بر آر کاندر همه حال ذوالعفو و بر آرنده حاجات توئی

یارب بتو عرض ناتوانی چکنم اظهار حوائج نهانی چکنم از حاجت مور و مار آگاه توئی من عرض حوائج نهانی چکنم

گویند گناه چونکه پیوسته شود بر حق در بازگشت ما بسته شود روزی صد اگر توبه بشکسته شود حق این نشود که از عطا خسته…

عالم چو حباب و هستی حق چو یم است زین بحر نمایش حبابی کرم است جز هستی بحر هر نمودی است دمی است بودی که…

درویش اگر فنای فی‌ الله شود ز اسرار وجود جمله آگاه شود اما نرسد کسی باین رتبه مگر بر وی نظری ز مرشد راه شود

بر ما اگر ابلهی بناگاه زند خود را بغلط به تیر الله زند ما بد نکنیم و بد نخواهیم بکس هشدار که بد بجان بدخواه…

ای برتر از آنکه برتو ادراک رسد یا وهم بلند و عقل چالاک رسد ره در تو بغیر ما عرفناک نبود عقلی که رسد به…

ای آنکه توئی بذات خود عین کمال بر خلق رسد زخوان جود تو نوال پوشی‌ تو معایبم چه حاجت یکسان دانی تو حوائجم چه حاجت…

افسوس ز گام بر غلط هشته ما وین رفته ز دست سود و سر رشته ما در مزرع دل فشانده‌ام تخم امید ای ابر کرم…

یا‌رب به نبی خدیو ملک و معراج یا‌رب بعلی که ز انما دارد تاج چون تا بکنون نکرده بازمکن بر خلق ز هیچ ره صفی…

گویم سخنی نه از ره نفس و مزاج خود را نه بکس کساد بنما نه رواج کوبندت اگر خرابه از پس گنج باش و کمر‌آباد…

کس خاطر من بیارئی شد نکرد وز بند غمم زمانی آزاد نکرد اظهار شکستگی نکردم بکسی کود داد اگر نکرد بیداد نکرد

دیدیم در این جهان بچشم تحقیق مهر اسداللهست و آلش توفیق بی فلک ولایتش ز طوفان هلاک نرهی و شوی چنانکه گشتند غریق

بر بنده رو سیاه یارب تو ببخش بر عاجز بی‌پناه یارب تو ببخش از عفو و عطا ملول هرگز نشوی من هر چه کنم گناه…

ای باب هدایتت بخلقان همه باز اشیاء همه را بدر گهت روی نیاز هر چند کنم گناه آرم بتو روی هر چند غلط کنم زه…

ای آنکه تو واقفی ز احوال صفی تبدیل نما بخیر اعمال صفی بد شیوه بنده است و عفو آیت حق کن عفو یکی مپرس احوال…

از سر علی که جز علی آگاه است کو نقطه تحت با بسم الله است چون نقطه کند تنزل از رتبه خویش گردد الف آنکه…

یارب تو مرا بیار من مقرون کن حال و دل او بمهر من مفتون کن از خاطر او غیر مرا بیرون کن وندر دل او…

گوید همه چیز و هر کس حق با ماست چون نیک نظر کنی در او حق پیداست حق نیست عیان ز دیده اهل شهود پیدا…

عالم بمثال چون سرابست همه یا همچو کفی بر وی آبست همه چون نیک نظر کنی بماهیت کف بینی که جهان خیال و خوابست همه

در صرف وجود فرق و تمیزی نیست وز غیر که منفی است پرهیزی نیست یعنی نبود خدا یرا مثل و شریک هستی همه اوست غیر…

باشد گرت از وجود درویش سراغ آن نیست که نیستش ز کونین فراغ در شهر فناست مجمع اهل فنا زان جمع بو صفیعلی چشم و…

ای آنکه هر غمی توئی یار و مغیث نالم به تو از وساوس نفس خبیث گوش دل من به نطق خود کن شنوا تا نشنوم…

ای آنکه تو خالقی و ما بنده تو بر بنده عطا بود برازنده تو از خاک بجز گناه زیبنده نبود با خاک کن آنچه هست…

از معنی کنت کنز دریاب نکات حق کرد یکی تجلی از ذات بذات گشتند بذات او نماینده ذوات معلول شود بعین علت اثبات

یارب تو ببخشای بناداری من بر بیکسی و فقیری و خواری من هر کس بخدا امیدش از طاعت اوست امید منست از گنهکاری من

گویم سخنی ترا از الهام سروش دریاب بهوش و دار چون حلقه بگوش دست همه کس بوجه تعظیم بگیر عیب همه کس بچشم توحید بپوش

صوفی نشود کسی به پوشیدن صوف بایست دلی مجرد از نقش و حروف ترک دو جهان نکرده صوفی نشوی بل تا هستی به وصف هستی…

در خلق خوبش خلق نکو ممتحن است الاکه دلازار و جفا جو بمن است گر لطف کند با من وگهر قهر نکوست نیک است نباتی…

باری ز جنون و عقل ما بار نشد این باب بحیله بر کسی باز نشد وین نقص کمال و کفر و دین کار نشد وین…

ای آنکه نظر بجرم آدم نکنی جز جود و کرم بخلق عالم نکنی هر چند که صرف بعصیان نعمت امید که ز آنچه داده کم…

ای آنکه بیکتائی خود یکتائی بر هستی ذات خویش بی‌مهتائی در پیش تو عرض حال کردن غلط است خود حاضر و خود خبیر و خود…

از حق چون بنای ملک در تنظیم است داریم امید عفو و دل پر بیم است این خوف ورجا تکلف و تعلیم است گر چاره…

هستی یم و دین کشتی و حیدر ملاح زین ورطه بود ولای ملاح فلاح خواهی اگر آوری بکف گوهر عشق در بحر ولایت علی شو…

گرباده خوری با صنمی زیبا خور یا با مردی قوی دلی دانا خور گر نیست ترا رفیق و یاری همدم می‌ هیچ مخور و گر…

صوفی که فکند از تن و سرخرقه و تاج بازار اناالحقش بحق یافت رواج تن بر سردار خودنمائی است مبر شو پنبه عشق را نهانی…

در خانه و شهر و خلوت و انجمنش می‌جویم و نیست در میان جز سخنش هر جا سخنی است می‌دهم دل که مگر پی از…

با نیک و بد زمانه نزدیک مشو نیکی کن و در پی بد و نیک مشو در سر وجود زیر کان بس گشتند سر رشته…

ای آنکه منزهی ز ترکیب و ز زوج عالم همه از محیط جودت یک موج دارم ز تو امید کرم در هر حال بالی ز…

ای آنکه به ذات خویش فرد واحدی بر حال صفی به نیکویی کن مددی پاداش بدی کسی به نیکی نکند جز تو که خدا و…

از آنکه بجز توأم پناهی نبود وز حادثه‌ام گریز گاهی نبود بیچارگیم ببین و راهی بنما اکنون که گشایشی‌ ز راهی نبود

هنگام سحور جلوه پیر خوش است در وقت نهار قوت نیم سیر خوش است چون عصر شود صحبت احباب نکوست وندر دل شب ناله شبگیر…

گر میری و مرتراست اقلیم وسیع ور صاحب مکنتی و اورنگ رفیع ارزان بتو باد هر چه داری که صفی بی این همه در دو…

عاقل می پخته را به خامی نخورد مقسوم خواص پیش عامی نخورد می خوردن فاش و بد بود شرب یهود این لقمه کسی باین حرامی…

دام است جهان صفی پی‌دانه مرو قانع بنشین و خانه بر خانه مرو رزق تو رسد ز غیب بی‌منت خلق و زخلق که عاجزند و…