گر ندانی یار را از دَه‌دِلِه

مولانا معتقد است اگر آدمی نتواند دوست را از دشمن تشخیص دهد و دوست واقعی را به درستی از میان دوستان ظاهری و قلّابی تمیز دهد، اشکال از خود او است. به تعبیر مولانا این مشام فاسد شخص است که نمی تواند گُل را از خار تشخیص دهد و علّت این است که با کسانی همنشینی کرده که دوست واقعی نبوده‌اند بلکه به ظاهر اظهار دوستی و محبّت و عشق نموده‌اند. بدین ترتیب مولانا کلیدی برای تشخیص در اختیار ما می‌گذارد: برای تمیز افراد صالح و پارسا از غیر‌صالح و غیر‌پارسا ابتدا باید به تصفیّه و تزکیّه نفس خویش پرداخت.

علی منهاج