دیده نابینا و دل چون آفتاب

دیده نابینا و دل چون آفتاب
همچو پیلی دیده هندُستان به خواب
چشم بسته خفته بیند صد طرب
چون گشاید آن نبیند ای عجب
(مثنوی/دفتر دوم)

دیدن با چشم سر، گاه چنان عادی می شود و به آن عادت می کنیم که اتفاقا گویی آدمی نمی بیند!
گاه باید چشم را بست تا بتوان دید. دیدن یا ندیدن با چشم به اندازه ی دیدن یا ندیدن با چشم دل مهم نیست. نابینا یا کور واقعی کسی است که در عینِ دیدن نمی بیند؛ یعنی آنچه را در پسِ دیدنِ ظاهری هست، نمی بیند و غافلانه گمان می کند آنچه را چشمِ سر می بیند همان است و جز تصاویرِ ظاهری تصویری دیگر وجود ندارد. بسیاری از ما که از بینایی چشمِ سر برخورداریم، در واقع نابیناییم. از این جهت است که عرفا به برتری چشمِ دل بر چشمِ سر اشاره کرده اند و بر تربیت آن تاکید کرده اند.

علی منهاج