تا چه عالم‌هاست در سودای عقل

برخی مدعی شده‌اند که مولانا همواره با عقل سر عناد داشته‌ و هرگز روی خوش به آن نشان نداده‌است. اما باید بگوییم بر خلاف این نظر، مولانا در بسیاری جاها عقل را ستوده و استفاده از آن را واجب نیز دانسته‌است.
او حتی معتقد است که عقل همچون دریایی بی‌کران است، توانایی‌های فراوان دارد، گره از مشکلات بسیاری می‌گشاید و نباید آن را کنار نهاد.
البته توجه به این نکته ضروری است که عقل مورد نظر مولانا عقل ممدوح است نه عقل مذموم؛ یعنی عقلی که انسان را به راه راست و صحیح رهنمون می‌شود و نه راهی که کج و خطرناک است و انسان را به تباهی می‌کشاند.
از نظر مولانا عقل حتی می‌تواند عاشق شود و در آن صورت آنچه در نظر و عمل کند جز صواب نخواهد بود.

علی منهاج